Sử dụng dầu gió sai cách có thể gây nguy hiểm

Nhiều người nhất là vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa có thói quen dùng dầu gió để chữa một số bệnh thông thường. Hễ trong gia đình có người hắt hơi, ngạt mũi, đau bụng,… đều sử dụng dầu gió,  kể cả là cho trẻ nhỏ. Vậy, dầu gió sử dụng như nào cho đúng?

Có thể gây ngộ độc…

Khoa Cấp cứu - Hồi sức Bệnh viện Nhi đồng 1 vừa qua đã cấp cứu một bé gái 14 tháng tuổi trong tình trạng hôn mê, kích thích đau không đáp ứng, có biểu hiện gồng giật các ngón tay, nhịp thở không đều và có những cơn ngưng thở khoảng 15 giây. Theo lời kể của gia đình, sau lúc tắm cho bé, thấy bé có biểu hiện hắt hơi, mẹ bé lấy chai dầu gió để thoa cho bé, nhưng không Quan tâm nắp chai dầu đã bị lỏng. Do sơ ý, 1 lúc sau phát hiện bé đang cho chai dầu vào miệng, nắp chai dầu đã nằm trong miệng bé. Lúc đó mẹ không thấy dầu trong miệng bé nhưng trong hơi thở bé đã có rất nhiều mùi dầu gió. Lúc này bé còn tỉnh táo, đi lại chơi bình thường. Khoảng 15 phút sau, bé có dấu hiệu mệt mỏi, đứng loạng choạng mặc dù vẫn trả lời và làm theo lời của mẹ. Sau 30 phút, bé nôn hai lần ra cháo trước đó đã ăn, không thấy màu xanh của dầu nhưng mùi dầu trong dịch nôn rất nhiều. Lúc này bé không còn đứng vững, có biểu hiện hôn mê dần, gia đình ngay thức thì đưa bé cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 1.

Không lạm dùng dầu gió tránh nhờn thuốc và không bôi dầu gió về vùng da bị tổn thương.         Ảnh: T.L

Tại bệnh viện, bé được đặt nội khí quản, bóp bóng duy trì hô hấp, dùng thuốc chống co giật và hút dịch dạ dày, cho than hoạt loại bỏ độc chất. Sau 3 ngày điều trị, tình trạng suy hô hấp của bé nỗ lự nhiều, được rút nội khí quản và bé tỉnh táo và được xuất viện.

Tại sao dầu gió có thể gây ngộ độc?

Dầu gió được chiết xuất từ các loại tinh dầu thảo dược từ thiên nhiên như: khuynh diệp, hồi, quế, long não. Dầu gió có vị cay, tính mát, có tác dụng hạ sốt, ra mồ hôi, giảm đau, giảm ho, sát trùng,... Đặc biệt, phần nhiều các chế phẩm dầu xoa và cao xoa đều có metyl salicylat (dầu nóng) và menthol (chiết từ tinh dầu bạc hà). Menthol bốc hơi rất nhanh, gây tê ở chỗ và cảm giác mát lạnh (do kích thích bài tiết mồ hôi, làm hạ thân nhiệt) lúc xoa về da. Tuy nhiên, trong thành phần của dầu gió chứa eukalyptol và camphor, đặc biệt camphor là 1 chất độc đối với trẻ em ví dụ quá trình sử dụng không chuẩn hấp thu nhiều về cơ thể qua phần da xước hay vô tình nuốt phải với lượng nhiều (khoảng 1g) gây tổn thương hệ hô hấp, thậm chí ngừng thở.

• 
• 

Không dùng cho trẻ dưới2 tuổi

Theo khuyến cáo, dầu gió có tác dụng phụ làm nâng cao bài tiết mồ hôi, khiến thân nhiệt hạ thấp. Vì vậy không được dùng cho người bị lở ngứa, ra mồ hôi, sốt cao, vừa ốm dậy, người suy nhược, táo bón, tăng huyết áp. Hơn nữa, tinh dầu bạc hà có nguy cơ gây hiện tượng ức chế tuần hoàn và hô hấp dẫn tới ngừng tim và ngừng thở, vì vậy không sử dụng dầu gió cho trẻ em dưới hai tuổi, và phụ nữ có thai, đang cho con bú.

Đối với người bình thường, cũng không nên lạm dụng, dùng quá thường xuyên sẽ dễ gây “nhờn thuốc” giảm tác dụng. Chỉ dùng trong trường hợp thực sự cấp thiết như: cảm cúm, nhức đầu, sổ mũi, đau khớp, đau gân, đau cơ bắp, tụ máu, thâm tím, đầy hơi, chậm tiêu, khó tiêu, chống lạnh đường hô hấp, ...

Biểu hiện khi ngộ độc

Theo các chuyên gia, lượng camphor cho phép trong các chế phẩm dầu gió chỉ khoảng 3 - 11%. Khi bị ngộ độc, camphor có thể gây tác hại với những triệu chứng xuất hiện chỉ trong vòng 5 - 90 phút sau tiếp xúc, tùy vào lượng dầu nhiều hay ít. Các biểu hiện sớm là bỏng miệng, hầu họng, buồn nôn, nôn mửa, lừ đừ, sau đó là co giật, hôn mê, say hô hấp nặng. Nếu không được điều trị kịp thời, có thể dẫn đến tử vong. Sau khi sử dụng hoặc phát hiện bé uống phải có dấu hiệu bất thường, nghi ngờ ngộ độc, người nhà cần đưa bé tới cơ sở y tế chuyên khoa nhi sắp nhất càng sớm càng tốt.

Dùng sao cho đúng?

Đối với trẻ lớn trên 2 tuổi, lúc sử dụng nhất thiết phải có sự theo dõi của người lớn. Trước lúc bôi dầu cần rửa sạch tay và rửa sạch, lau khô vùng da bị đau, bôi hoặc xoa bóp 1 lượng vừa đủ bằng cách lấy đầu ngón tay trỏ lấy 1 lượng thích hợp, bôi lên chỗ đau nhức hay vết côn trùng cắn đốt. Nếu đau bụng do lạnh, khó tiêu, bôi về vùng quanh rốn; ví dụ nhức đầu bôi vào thái dương. Sau đó miết nhẹ nhàng, day tròn, ấn bằng ngón tay trỏ. Chỉ dùng ngoài da, tuyệt đối không được uống.

Không sử dụng nhiều hơn 3 - 4 lần trong ngày; không sử dụng cho người có tiền sử dị ứng với salicylat, menthol; không sử dụng liên tục mà phải ngừng ngay lúc cơn đau đã chấm dứt; không bôi lên niêm mạc, vùng mắt, vết thương hở, chỉ bôi tại điểm đau, vùng đau. Đối với một số bệnh mạn tính cần có sự hỗ trợ tư vấn của các bác sĩ.

Bác sĩ Nguyễn Văn Dũng